23 febreiro 2024

Cruceiro do Castelo.

Nome: Cruceiro do Castelo. 

Cruz de Castro

Parroquia: Darbo. 

Lugar: O Castelo. 

Rúa ou camiño: No cruce das Ruas de Serra de Poñente, Cruz de Castro e Palacio. 

Está nunha portela entre a Serra de Nacente e a da Madalena, nunha encrucillada entre o camiño que rodea a Serra de Poñente e a estrada que vai ata Herbello, en Aldán.

Basamento: Non ten. O cruceiro está rodeado dun muro de pedra baixo e unha pequena reixa. 

Pedestal: Ten forma cadrada na base, e logo cilíndrica. 

Varal: Non ten basa. Ten sección octogonal e éliso, sen decoración. ten unha altura aproximada de dous metros. 

Capitel: está separado do varal por unha moldura en forma de anet. Ten forma de prisma octogonal. Na parte inferior ten como decoración uns botóns ou flores en relevo. 

Cruz: Ten secciíon octogonal. Os brazos curtos rematan en dúas puntas curvadas (cruz ancorada). No
anverso aparece Xesucristo crucificado, cos brazos e o corpo pegados á cruz, a cabeza xirada á esquerda e un pano de pureza amplo anoado á dereita. No reverso da cruz hai unha Virxe co neno xesús no colo, e coa cabeza coroada. 

Estado de conservaciión: Regular. As figuras están bastante erosionadas. Está no centro dunha encriucillada transitada, pero protexido por un pequeno valo. 

Outras informacións: O cruceiro data de 1881. 

Información recollida por: 
Antón B. L. (2º ESO B)

22 febreiro 2024

Cruceiro da Capela de San Roque.

Nome: Cruceiro da Capela de San Roque. 

Parroquia: Darbo. 

Lugar: San Roque do Monte. 

Rúa ou camiño: Subida a San Roque do Monte. 

Está na beira dunha esplanada, a carón do adro da ermida de San Roque. 

Basamento: Ten pranta cadrada e tres chanzos. 

Pedestal: Ten forma de trapecio. Está decorado na parte de diante e de detrás con relevos de dúas caveiras e dúas tibias cruzadas, moi desgastados. 

Varal: Non ten basa. Ten sección octogonal, e liso, sen decoración. A súa altura é de arredor de dous metros. 

Capitel: En porma de prisma cadrangular, moi simple e liso, sen decoracións. Está separado do varal por unha moldura en forma de anel. 

Cruz: Ten os brazos de sección cadrada. No anverso está Xesucristo crucificado, cos brazos e o corpo pegados a cruz. No reverso está San Sebastián, no momento do seu martirio (foi condenado a morrer asaeteado), espido e de pé sobre unha ménsula redonda, e coas mans atadas nas costas. 

Outros elementos destacables: Na parte de adiante do varal hai un farol para que a xente acenda candeas. Soen poñer flores ao pé do cruceiro. 

Estado de conservación: Regular. As figuras están bastante erosionadas. 

Outras informacións: O cruceiro data de principios do século XVII. Tanto San Sebastián (representado no cruceiro) coma San Roque (que se venera na capela próxima) son santos avogados contra a peste e os andacios. 

Información recollida por: 
Noelia R. P. (2º ESO C). 

21 febreiro 2024

Cruceiro do Lameiro

Nome: Cruceiro do Lameiro

Cruceiro de Santiago. 

Parroquia: Darbo.

Lugar: Lameiro / O Castelo

Rúa ou camiño: Rúa de Cimadevila 5A

Está na beira dun camiño, separado por un muro baixo, xunto unha encrucillada e un lavadoiro. 

Basamento: Ten pranta cadrada e catro banzos. 

Pedestal: Ten forma de prisma cuadrangular cos bordes superiores en bisel. Ten unha inscripción coa data do cruceiro: 1898. 

Varal: Non ten basa. ten sección octogonal, e cadrada na parte inferior. A media altura, sobre unha ménsula, hai unha figura de Santiago, con hábito de peregrino, con chapeu de aba ancha e capa coa cuncha de vieira. Nunha man leva un caxato con cabaza e na outra un libro. 


Capitel: Está separado do varal por un colar. É de orde corintia ou composta, con follas na parte inferior e volutas nas esquinas. No centro de cada cara do capitel hai un querubín ou anxo con alas e as mans xuntas coma se rezase. Na cara da parte de atrás hai unha caveira con tibias cruzadas.  

Cruz: Os paus teñen sección cadrada. Na parte de adiante está Xesucristo coa cabeza ladeada á esquerda, cos brazos e o corpo pegados á cruz. Leva coroa de espiñas e un pano de pureza amplo. Sobre a cabeza hai unha cartela en forma de rolo coa inscripción INRI. Na parte de atrás hai unha imaxe da Virxe do Rosario. Está de pé sobre unha ménsula, leva sobre a cabeza unha coroa, e sostén un rosario de doas coa man esquerda. Leva no colo ao neno Xesús, que sostén nas súas mans unha bola. 

Outros elementos: Na parte de adiande do cruceiro, sobre o último chanzo, apoiado sobre dous pés, hai un pousadoiro feito cunha gran lousa de pedra. 

Estado de conservación: Bó, sen problemas de conservación. Hai elementos que afean o entorno, como tendidos de cables e contedores de lixo. 

Outros datos: O autor do cruceiro foi Antonio Caamaño Martínez, no ano 1898. 

Datos recollidos por: 
Alía A. P. (2º ESO A)


20 febreiro 2024

Cruceiro da Pedreira


Nome: Cruceiro da Pedreira. 

Parroquia: San Salvador de Coiro. 

Lugar: A Pedreira. 

Rúa ou camiño: Rúa da Pedreira 33. 

Nunha pequena praciña no cruce da Rúa da Pedreira co camiño da Fontaíña, e a carón dunha fonte. 

Basamento: Ten pranta cadrada, e un chanzo. 

Pedestal: Ten forma de prisma cadrangular. Ten unha inscripción polos catro lados: 

Reverso: DOADO POR
Dereita: AGUSTIN MARCOS CHAPELA
Esquerda: SUSANA CASAS RODAS
Fronte: A PEDREIRA 28-7-1967


Varal: Ten unha basa moi ampla, formada por unha moldura do mesmo tamaño que o pedestal. O varal é de sección octogonal, e cadrado nos extremos. Ten uns dous metros de altura aproximadamente, e é liso e sen decoracións. 

Capitel: De orde corintia, decorado con follas equemáticas polas catro caras. 

Cruz: Os brazos teñen sección cadrada, e os remates decorados con catro puntas como unha flor (cruz florenzada) con un botón no centro. 

No anverso hai unha figura de Xesucristo, de boas proporcións, coa cabeza inclinada cara abaixo, e con coroa de espiñas. Sobre a cabeza hai unha cartela inclinada coa inscripción INRI. 

Non hai figuras no reverso da cruz. 

Estado de conservación: Excelente, está ben coidado. Hai tendidos de cables que afean un pouco a contorna. 

Outras informacións: Seica antes deste cruceiro había outro, pero disque un veciño borracho rompeuno. Por iso, os veciños da casa que estaba diante do cruceiro mandaron facer o actual. 

É dos poucos cruceiros onde a dedicatoria está escrita en galego. 

Información recollida por: 
Elena S. C. (2º ESO A)
Celia J. C. (2º ESO C)

19 febreiro 2024

Cruceiro de San Pedro.

Nome: Cruceiro de San Pedro. 

Parroquia: Darbo. 

Lugar: San Pedro. 

Rúa ou camiño: Rúa de San Pedro 2. 

Está nunha pequena praciña, no cruce da Rúa de San Pedro coa Rúa do Souto, na beira do camiño que pasa pola ermida de San Pedro, que está a 50 metros. 

Basamento: Ten pranta cadrada e un único banzo. 

Pedestal: De forma cúbica e sen decoracións nin inscripcións. 

Varal: Non ten basa. Ten sección octogonal, e é liso, sen adornos nin figuras. É pequeno, non chega aos dous metros de alto. 

Capitel: De orde xónica, con volutas nas esquinas. Está separado do varal por un colar deliitado con molduras. 

Cruz: Ten os brazos de sección cadrada. Na parte de adiante aparece Xesucristo crucificado, con barba e coroa de espiñas, e mirando á fronte. Sobre a súa cabeza ten unha cartela. A figura está tallada de forma sinxela e algo desproporcionada. No reverso da cruz está a Virxe, sobre unha pequena repisa, con manto sobre a cabeza e coas mans xuntas, coma se rezara. 

Outros elementos: Na parte de adiante, no varal, hai un farol onde acender candeas. 

Estado de conservación: Bo, sen problemas de conservación. 

Outras informacións: A xente aínda deixa candeas e velas acesas no cruceiro, e pon flores no pedestal. Tamén aparecen ás veces exvotos de cera ou ofrendas semellantes. 

Información recollida por: 
Antón B. L. (2º ESO B).  

15 febreiro 2024

Cruceiro da Enseñanza

Nome: Cruceiro da Enseñanza. 

Cruceiro de Cimadevila. 

Parroquia: Darbo

Lugar: A Enseñanza. 

Rúa ou camiño: Rúa da Enseñanza 13, no cruce co camiño de Cima de Vila e a Rúa de Pancho Eiroa. 

Nunha encrucillada e perto do límite das parroquias de Cangas e Darbo. 

Basamento: De pranta cadrada e cunha única grada. 

Pedestal: En forma de prisma cadrangular, case cúbico. 

Varal: Non ten basa. É bastante curto (arredor de 1'5 metros). Ten sercción octogonal, e é liso, sen decoración. 

Capitel: De orde dórica, cunha moldura redonda e outra superior cadrada. stá separado do varal por un colar cilíndrico delimitado por molduras. 

Cruz: Ten brazos de sección cadrada e lisa. Non ten ningunha figura no anverso nin no reverso. 

Estado de conservación: Neste momento está restaurado. Foi derrubado por un coche nun acidente, e restaurado polo canteiro Manuel Coia. Pouco tempo despois outro accidente rompeu o varal, que estivo suxeito con varillas de aceiro varios anos ata que por fin se reparou. 

Información recollida por: 
Antón B. L. (2º ESO B)


14 febreiro 2024

Cruceiro do Igrexario de Coiro

Nome: Cruceiro do Igrexario. 

Parroquia: San Salvador de Coiro. 

Lugar: Igrexario

Rúa ou camiño: Camiño do Castro Miranda (EP-1001). 

Está na encrucillada entre o Camiño de Miranda, e as rúas do Cruceiro, da Laxe, da Garita e Faroleira, ao pé do camiño (Rúa do Cruceiro) que sube ata a Igrexa parroquial de Coiro. 

Basamento: Está emprazado pegado á fachada dunha casa, sobre un bancal que sobresae da parte inferior, á altura do zócolo, a un metro de altura sobre o nivel da rúa. O Basamento propiamente ten pranta cadrada e un único banzo. 

Pedestal: Ten forma de prisma cadrangular, cos candos superiores biselados. 

Varal: Non ten basa. A sección é redonda, e é liso e bastante esvelto, sobre dous metros de altura. 

Capitel: De orde xónica, con volutas nas esquinas. Na parte superior, está rematado por un prisma cadrado bastante alto. 


Cruz: Ten os brazos de sección octogonal, e cadrados nos remates. Nos extremos dos brazos hai unha forma xeométrica ou unha flor en relevo, bastante erosionada. 

No anverso da cruz hai un Cristo cricificado, bastante desproporcionado, coas pernas moi curtas e os brazos longos, co pano de pureza e a coroa de espiñas. Leva sobre a cabeza unha cartela moi inclinada onde estaría o INRI. 

No reverso da cruz hai unha Virxe co neno no colo. Ten os pés sobre a cabeza dun anxo, indicando a ascensión da Virxe. Non se pode ver ben porque esta figura está case pegada ao muro da casa. 

Estado de conservación: Bo, sen problemas de conservación. 

Outros elementos: Sobre o pedestal hai unha caixa metálica a xeito de candeeiro, para que a xente deixe accesas as velas. Debeu haber un farol metálico no varal, porque queda unha argola oxidada. 

Outras informacións: Non se coñece a data, pero probablemente sexa de finais do século XIX. 

Está situado nun lugar de paso cara á igrexa e o cemiterio de Coiro. Os fieis poñen candeas no basamento, e esta era un lugar onde pousar o sartego cando levaban os defuntos a enterrar. 

Información recollida por:  
Martina D. G. (2º ESO B)