13 febreiro 2024

Cruceiro da Magdalena

Nome: Cruceiro e peto de ánimas da Magdalena. 

Parroquia: Darbo

Lugar: A Magdalena. 

Rúa ou camiño: Estrada da Magdalena s/n. 

Está situado na beira da estrada PO-551, que conduce de Cangas a Bueu, xunto ao fito do km. 16. Está próximo ao límite dos concellos de Cangas e Bueu. 

O cruceiro forma parte dun conxunto monumental, sobre un muro con un retablo dedicado ás ánimas. Este retablo está dentro dun arco abucinado, dentro dunha fornela pechada cunha cancela de ferro. Alí, baixo un arquiño de medio punto, hai un relevo que representa a un grupo de anxos, encabezados por San Miguel, que acuden ao rescate das ánimas que arden no Purgatorio. Todo o conxunto está policromado. 

Basamento: Ten pranta cadrada e unha grada. 

Pedestal: Ten forma de prisma cuadrangular. Na parte frontal ten unha inscripción pintada en verso que di: 
TU QUE PASAS MÍRAME
TODO CUBIERTO DE LLAGAS
MAL HIJO QUE MAL ME PAGAS
LA SANGRE QUE DERRAMÉ. 
AS ESPERA Y TE DIRÉ
PUES QUE TANTO PADECÍ
SI LO MÁS HICE POR TI
QUE FUE MORIR POR SALVARTE
SI TU TE MUEVES A MI
¿CÓMO NO HE DE PERDONARTE?


Varal:  Non ten basa. Ten sección redonda e é liso e sen figuras. É bastante delgado e esvelto, de máis de dous metros de altura. 

Capitel: De orde composta. Ten na parte de abaixo unha banda estreita de follas en relevo. Sobre elas, no centro de cada lado, hai catro cabezas de anxos con alas, e espirais ou volutas nas esquinas.


Cruz: Ten os brazos de sección redonda, con nós ou broullas imitando troncos. No anverso da cruz hai un Cristo crucificado, de boas proporcións, coa cabeza inclinada a esquerda e co pano de pureza anoado na cintura, Sobre a cabeza hai unha cartela en forma de rolo coa inscripción JNRY.   

Estado de conservación: Está ben coidado, e foi restaurado recentemente, en 2021, 

Outras características destacables: O cruceiro está policromado, especialmente o capitel e o crucifixo. 

Seica o cruceiro foi feito no ano 1878 por encargo de D. Domingo Antonio Freijomil ao escultor Ignacio Cerviño Quinteiro, quen para moitos é tamén o autor do cruceiro do Hío. 

Ten moita devoción dos veciños, que levan decote candeas, esmolas e flores. Despois da restauración de 2021 colocáronse dous pequenos nichos a cada lado do retablo de ánimas para que a xente deixe as candeas alí e que o retablo non se estropee polo fume e a cera queimada. 

Información recollida por: 
Martina D. G. (2º ESO B)
Antón B. L. (2º ESO B)



12 febreiro 2024

Cruceiro do adro de Santa María de Darbo

Cruceiro do adro de Santa María de Darbo

Parroquia: Santa María de Darbo. 

Lugar: O Seixo.  

Rúa ou camiño: Praza de Francisco Lariño.

Está no adro da Igrexa parroquial de Santa María de Darbo, no centro dunha escalinata. 

Basamento: Ten pranta cadrada e catro gradas ou chanzos. 

Pedestal: Ten forma de prisma rectangular, cos cantos superiores biselados. 

Varal: Ten sección cadrada na base, e logo octogonal. é delgado e esvelto, duns 3 metros de altura. Non ten decoración nin figuras. 

Capitel: De orde corintia. Na base ten un colar en forma de cordón e sobre el follas vexetais,en relevo.  Na parte de arriba hai caras de anxos nas catro caras, con volutas nas esquinas. 


Cruz: Os brazos teñen sección octogonal, cos remates cadrados. No anverso está Xesucristo crucificado, con coroa de espiñas e o rostro inclinado á esquerda. Sobre a súa cabeza está a cartela do INRI. No reverso da cruz aparece a Virxe Naría, que sostén o seu neno no colo. A cara está rodeada dunha especie de gola de encaixe e sobre a cabeza leva unha coroa ou un tocado de plumas. 


Conservación: Boa, non ten problemas de conservación. Os detalles das figuras non se aprecian ben polos liques. 

Datos sobre o cruceiro: Non ten data nin inscripcións, pero quizais sexa da mesma época da igrexa de Darbo, que se construiu na primeira metade do século XVIII. 

Datos recollidos por: 

Uxía P. O. (2º ESO C)
Noelia R. P. (2º ESO C)
Antón B. L. (2º ESO B)


07 febreiro 2024

Cruceiro das Andes

 

Nome: Cruceiro das Andes. 

Cruceiro de Altamira, Cruceiro da Rúa San Xosé. 

Parroquia: Santiago de Cangas. 

Lugar: As Andes / Altamira

Rúa ou camiño: Rúa San Xosé, esquina coa avenida de Lugo 24. 

Está nunha encrucillada, e no límite das parroquias de Coiro, Cangas e Darbo. 

Basamento: De planta cadrada e un so chanzo. 

Pedestal: En forma de prisma cadrado na base e trapezoidal na parte superior. Hai unhas letras ou números en relevo pero a inscripción está cortada e resulta ilexible. 

Varal: Non ten basa. Ten sección octogonal, e carada nosextremos.Mide uns tres metros de altura. 

Capitel: Dórico, moi simple, formado por dúas molduras cadradas superpostas, sen decoración ningunha. 

Cruz: Ten sección redonda. No pau longo hai gromos ou nós ou broullas. No anverso aparece Xesucristo crucificado, con coroa de espiñas, e a cabeza mirando cara abaixo. A talla é moi realista. Sobre a figura hai un cartel coa inscripción INRI. No reverso da cruz non hai figuras. Tanto a cruz coma o Cristo están policromados.  

Outros elementos: Hai unha especie de floreiro de azulexo adosado ao varal, onde a xente adoita poñer flores. Na base hai un candado que serve para suxeitar un farol onde poñer candeas. 

Conservación: Bo. Non ten problemas de conservación. 

Datos sobre o cruceiro: Dise que data de comezos do século XX. Antigamente non estaba neste emprazamento, senón uns metros máis ao leste. O pedestal está erosionado e parece máis antigo que o resto do cruceiro. 

Información recollida por: 

Carla G. P. (2º ESO A)
Maitane G. P. (2º ESO B)
Laura R. B. (2º ESO C)
Ilana L. M. (2º ESO C)

06 febreiro 2024

Cruceiro do cemiterio de Cangas.

Nome: Cruceiro do cemiterio de Cangas. 

Parroquia: Santiago de Cangas. 

Lugar: Altamira. 

Rúa ou camiño: Rúa San Xosé 96. 

Está no camposanto municipal de Cangas, diante da entrada principal. 

Basamento: Ten planta cadrada, e un único chanzo. 

Pedestal: Ten forma de trapecio. Ten esculpidos na súa prte superior seis caveiras e tres tibias como símbolo do Calvario ou Gólgota, o monte onde Xesús foi crucificado. 


Varal:
Non ten basa. Ten a sección redonda. A media altura ten unha figura de San Bartolomeu. San Bartolomeu foi esfolado vivo en Armenia no século I. Na escultura ten na súa man dereita o pouco que a erosión deixou dun gran coitelo aludindo ao seu martirio. No brazo esquerdo ten recollida a súa propia pel coma se fose un gran pano. Aos seus pés hai un pequeno diaño suxeito cunha cadea. 


Capitel: É de orde xónica, con volutas nos seus catro cantos. En cada lado do capitel hai catro cabezas de querubíns coas súas ás. 


A cruz ten os brazos de sección rectangular, sen decoración. No anverso está Xesucristo coa cabeza xirada á esquerda. Ten o cabelo longo e a barba curta. Non ten coroa de espiñas. Ten un perizonium ou pano de pureza para, por pudor, ocultar a súa nudez na crucifixión. Sobre a cabeza ten o cartel de INRI, peroo as letras non se len pola erosión. 


No reverso da cruz está a Virxe María en actitude de rezar, coas mans xuntas á altura do peito e un veo sobre a cabeza. 

Outros elementos: Diante do cruceiro hai un pousadoiro, onde deixar a caixa dos mortos para rezarlles o responso antes do enterro. Tamén hai un peto de esmolas e un farol onde acender candeas. 

Estado de conservación: O Cristo e mais a Virxe teñen bastantes liques e carriza. A figura de San Bartolomeu está bastante erosionada. 

Outras informacións: O dedicante e o autor son descoñecidos. Segundo Inés Costas Villar foi feito a finais do século XVI e sería o cruceiro máis antigo de Cangas. Porén o camposanto municipal de Cangas foi inaugurado en 1834, polo que de ser así, o cruceiro tería sido trasladado doutro lugar. 

A tradición oral vencellou o cruceiro a San Roque. Pero San Roque xeralmente vai vestido de pelegrín, e neste cruceiro o santiño non leva nin o bordón (bastón do pelegrín) nin o chapeu. San Roque estária acompañado por un can amigable, pero polo deterioro da figura non pode saberse se a figura que ten a rentes dos pés se trata dun can ou dun diabo. 

Hai unha inscripción moi erosionada nunha esquina do pedestal, que pon "LA VILL(A)...". O resto está borrado. Seguramente data de cando o cruceiro foi instalado no cemiterio municipal, que foi inaugurado en 1834, e faría alusión á doazon do cruceiro pola vila de Cangas. 

Información recolida por: 

Cándido S. S. (2º ESO A)

05 febreiro 2024

Cruceiro de Síngulis

Nome: Cruceiro de Síngulis. Cruceiro da Virxe do Amparo. 

Parroquia: Santiago de Cangas

Lugar: Barrio do Costal

Rúa ou camiño: Praza de Síngulis

Está no medio dunha pequena praciña en costa. Está rodeado de casas mariñeiras de patín e dos restos do Pazo de Síngulis. Está no límite entre as parroquias de Santiago de Cangas e Santa María de Darbo. 

Basamento: Ten pranta octogonal, e ten catro chanzos, o primeiro máis tosco e os outros máis labrados. 

Pedestal: Ten forma de prisma, coas arestas superiores biseladas. 

Varal: Ten sección cadrada na base, e logo octogonal. Non ten adornos nin figuras. 

Capitel: É de orde corintia, con motivos vexetais. Na cara de adiante e na de atrás, no centro do capitel, hai cabezas de anxo. Nas outras dúas cars, nos lados, hai cunchiñas de vieira. 


Cruz: Ten sección octogonal, cos remates cadrados. Na parte de adiante hai unha figura de Xesucristo coas mans e os ollos pechados e o rostro virado cara a esquerda. Sobre a cabeza ten un cartel onde poñería INRI. Na parte de atrás hai unha imaxe da Virxe, co manto sobre a cabeza e as mans cruzadas sobre o peito. Leva un cinturón (cíngulo) cinguindo a súa roupa. Ten os pés  sobre a cabeza dun anxo con alas. 

Outros elementos: Pódense ver restos de policromía. Está rodeado por unha reixa de ferro. Frecuentemente a xente deixa no cruceiro candeas e flores. 

Conservación: Está ben conservado. Foi restaurado hai poucos anos. A carón hai un panel con información sobre o cruceiro e a praza. A praza está moi abandonada e as casas antigas que rodean o cruceiro están medio arruinadas. 

Datos sobre o cruceiro: Non se sabe a data en que foi feito. Puido ser feito entre os séculos XVII e XVIII. 

Na praza de Síngulis comezaba o Camiño Vello que ía dende o barrio do Costal en Cangas ata a Igrexa de Darbo, pasando por San Roque. 

Seica na praza de Síngulis tiñan lugar os castigos dos condenados pola Inquisición. 

Datos recollidos por: 

Inés C. R. (2º ESO B)
Nerea B. C. (2º ESO C)

02 febreiro 2024

Cruceiro da Señal


Nome: Cruceiro da Señal. 

Parroquia: Santiago de Cangas 

Lugar: As Pontes. 

Rúa ou camiño: Avenida de Ourense 2 (cruce con Rúa Félix Ozamiz). 

Está no límite das parroquias de Cangas e Coiro, nun parterre a carón da rúa, e moi perto da Praza das Pontes. 

Basamento: Ten pranta cadrada e tres chanzos. 

Pedestal: Ten forma de prisma, cun bisel no canto superior. No lado dereito ten unha fornela cunha cruz en relevo na parte superior, onde a xente deixa candeas. Na parte de diante hai unha inscripción que pon: AÑO 1721, e sobre ela unha pequena cruz.

Varal: Non ten basa. O varal ten sección octogonal, e non ten adornos nin figuras. 

Capitel: É de orde xónica, con volutas nos cantos. Na parte inferior, separándoo do varal, ten unha moldura en forma de colar. No centro de cada cara hai a cabeza dun anxo, agás na cara de adiante (onde está o Cristo), que ten unha caveira. 

A cruz é de sección cadrada, sen adornos. Na cara de adiante aparece xesucristo morto, cos ollos pechados e a cabeza inclinada á esquerda. No alto da cruz hai un cartel coa inscripción INRI.

 

No reverso da cruz hai unha Virxe, cun manto sobre a cabeza, en actitude de rezar coas mans xuntas. Aos seus pés hai a cabeza dun anxo. 


Outros elementos: Aos pés do cruceiro hai numerosos farois onde a xente deixa candeas acesas, e tamén flores. 

Conservación: O seu estado é bo, non ten problemas de conservación. A carón hai varios contenedores de lixo, e o parterre ás veces non está moi ben coidado. 

Datos sobre o cruceiro: O cruceiro non está exactamente no mesmo lugar onde se levantou. Antes estaba no medio do camiño, pero foi trasladado ao borde da rúa cando se fixo a estrada. 

Antigamente, neste lugar había unha ponte que cruzzaba o río Bouzós, que servía de límite entre as parroquias de Cangas e Coiro. Hoxe o río e a ponte están soterrados baixo a rúa. 

Moita xente ofrece velas e candeas no pé do cruceiro en lembranza dos afogados ou desaparecidos no mar, que está moi perto. 

O nome do cruceiro procede posiblemente de "aceña" (represa que se fai nun río), por pasar por aquí o río Bouzós, onde había antigamente aceas ou muiños de auga. Ao pronunciar "aseñal" con seseo, o nome confundiuse co castelán  "señal" e mesmo foi retraducido ao galego como "sinal". Outros din que se chama así porque servía para sinalar o límite da parroquia.  

Información recollida por: 

Iago P. P. (2º ESO A)
Marcos R. L. (2º ESO C)
Ilana L. M. (2º ESO C)

01 febreiro 2024

Cruceiro do adro do Hío.

Nome: Cruceiro do Hío. 

Cruceiro do Desencravo do Santísimo Cristo da Luz. 

Parroquia: San André do Hío

Lugar: Igrexario.

Rúa ou camiño: Praza do Igrexario.

Está situado no adro da igrexa parroquial de San André do Hío.

Basamento. O basamento é de planta octogonal e ten tres chanzos.

Pedestal:  Ten forma de mesa, máis estreita na base que na cima, coma un trapecio invertido. Está decorado con molduras xeométricas. Sobre esta mesa hai outro pedestal en forma de capeliña, con catro fornelas decoradas con esculturas en altorrelevo. Cada fornela está enmarcada por dúas columniñas que sosteñen un arco escarzano ou rebaixado. Nas esquinas da capeliña hai catro grandes volutas. As dúas primeiras fornelas representan o pecado orixinal. Nunha vese a Eva falando coa serpe que está enroscada na árbore da ciencia do ben e do mal, e na outra aparece Adán comendo do seu froito. As pernas dos dous personaxes están ocultadas por unha especie de nube. Nas outras fornelas represéntase a redención do pecado. Nunha delas vese unha virxe co neno no colo, que tende a man a cinco cabezas de almiñas que arden no lume do Purgatorio. Na outra aparece Xesucristo resucitado, portando a cruz, e abrindo as portas do inferno (ou do limbo) para rescatar as ánimas que alí se atopan. 

Sobre esta capeliña hai un remate que simula unha especie de cúpula con outras catro volutas nas esquinas, e sobre a que se asenta o varal.

Varal. Ten unha basa redonda, formada por molduras. O varal ten sección redonda e está decorado con varias figuras. Na parte de abaixo están Adán e Eva expulsados do Paraíso, tapándose a entreperna avergoñados polo seu pecado. Na parte do medio do varal está unha Virxe Inmaculada, coas mans xuntas coma se rezase, pisando unha gran serpe enroscada que representa o demo, e unha media lúa. E na parte alta están dous arcanxos con alas, San Gabriel á esquerda, acompañado dun neno (unha ánima?), e San Miguel á dereita, pisando ao demo cos pés.

O capitel é corintio e ten nas esquinas catro anxos que sosteñen sobre os ombros a plataforma sobre a que se asenta a cruz.

A cruz representa o desencravo de Xesucristo despois de morrer crucificado. A cruz é simple, sen adornos, e os seus brazos teñen sección redonda. Apoiados no traveseiro da cruz hai dúas escaleiras polas que agabean dous personaxes: Nicodemo e Xosé de Arimatea. Levan ferramentas como tenaces e martelos para poder arrincar os cravos e sosteñen o corpo de Xesucristo polos brazos. Aos pes da cruz, no centro, está a Virxe, que chora mirándose as mans; María Magdalena, que tamén chora levándose as mans á cabeza, e San Xoán, que está sostendo a Xesucristo polos pés. O corpo do Cristo está rodeado por un sudario e ten o rostro sereno. Nas esquinas e aos pés da cruz hai tamén dous anxos sentados. Un deles leva os cravos, e o outro a cartela onde estaría escrito INRI.



Outros elementos: Hai dúas inscripcións case ilexibles.

Na base, nun medallón, di: FUE ECHA ESTA OBRA SIENDO ABAD D. JUAN ALVAREZ Y MAYORDOMO DEL SS SACRAMENTO D. FRANCISCO MONTERO (...)

No varal hai outra inscripción que di: CONCEDIO 100 DIAS DE INDULGENCIAS (...) D. MIGUEL GARCIA CUESTA.

Conservación. O estado de conservación é bó, aínda que algunhas figuras están cubertas por liques. O cruceiro está protexido por unha reixa para evitar que os turistas o toquen, porque xa causaran varios desperfectos. 

Preto do cruceiro hai paneis explicativos con información. 

Datos sobre o cruceiro: Foi construido cara 1872 por un canteiro coñecido como o “mestre Cerviño”, aínda que os expertos non se poñen dacordo sobre a súa identidade. Uns din que foi Xosé Cerviño García, (coñecido como Pepe da Pena), e outros que foi Ignacio Cerviño Quinteiro, quen viviu ao mesmo tempo.

Parece ser que a cruz foi esculpida nun mesmo bloque de pedra.

Está considerado como o cruceiro máis fermoso de Galicia.

Información recollida por:

Fabiola C. A. (2º ESO A)
Martín C. M. (2º ESO A)
Aitana L. R. (2ºESO A)
Alexandre C. de C. (2º ESO B)
Uxía P. O. (2º ESO C)
Ainhoa P. G. (2º ESO C)
Marcos R L. (2º ESO C)
Noelia R. P. (2º ESO C)